Aanbouw of uitbouw zonder vergunning: wat mag er in 2026?

Wanneer is een aanbouw vergunningsvrij?

Sinds de invoering van de Omgevingswet (1 januari 2024) is het aantal bouwwerken dat vergunningsvrij kan worden gerealiseerd uitgebreid. Voor een aanbouw of uitbouw aan de achterzijde van uw woning geldt dat u in veel gevallen geen omgevingsvergunning nodig heeft, mits u zich aan de regels uit het Besluit Bouwwerken Leefomgeving (BBL) houdt.

De belangrijkste voorwaarde is dat de aanbouw voldoet aan het bestemmingsplan. Als uw plan binnen de regels van het bestemmingsplan past en u de maximale afmetingen niet overschrijdt, dan kunt u in principe vergunningsvrij bouwen. Let op: dit geldt alleen voor grondgebonden aanbouwen aan de achter- of zijkant van de woning. Aan de voorzijde is bijna altijd een vergunning nodig.

Maximale afmetingen en regels

Voor vergunningsvrij bouwen gelden de volgende richtlijnen onder de Omgevingswet:

• Diepte: Een aanbouw aan de achterzijde mag maximaal 4 meter diep zijn, gemeten vanuit de oorspronkelijke achtergevel.
• Hoogte: De goothoogte mag niet hoger zijn dan 3 meter, en de nokhoogte niet hoger dan 5 meter.
• Afstand tot de erfgrens: Bij een aanbouw zonder vergunning moet u minimaal 1 meter uit de erfgrens blijven, tenzij de buren schriftelijk toestemming geven.
• Oppervlakte: Het totale oppervlak aan bijgebouwen en aanbouwen op uw perceel mag niet meer dan 50% van de achtertuin beslaan.

Uitzonderingen: wanneer heeft u wél een vergunning nodig?

Ook al lijkt uw aanbouw aan de voorwaarden te voldoen, er zijn situaties waarin u alsnog een omgevingsvergunning nodig heeft:

• Monumenten: Bij een gemeentelijk of rijksmonument is altijd een vergunning nodig, ongeacht de grootte van de aanbouw.
• Voor- of zijgevel: Een aanbouw aan de voorzijde of aan de zijkant die grenst aan openbaar gebied is bijna altijd vergunningplichtig.
• Afwijking bestemmingsplan: Als uw aanbouw niet past binnen het bestemmingsplan, heeft u een omgevingsvergunning nodig voor het afwijken van het plan.
• Welstand: Sommige gemeenten hebben strenge welstandscriteria, ook voor vergunningsvrije bouwwerken. Dit geldt met name in beschermde stads- of dorpsgezichten.
• Buren: Als uw aanbouw binnen 1 meter van de erfgrens wordt gebouwd, heeft u schriftelijke toestemming van de buren nodig.

Het bestemmingsplan en welstand

Het bestemmingsplan is leidend bij de beoordeling of uw aanbouw vergunningsvrij is. Ook als uw plan technisch voldoet aan de landelijke regels, kan het bestemmingsplan beperkingen opleggen. Denk aan:

• Bouwvlak: Niet elk deel van uw perceel mag worden bebouwd. Het bestemmingsplan geeft aan waar gebouwd mag worden.
• Goothoogte: Het bestemmingsplan kan een maximale goothoogte voorschrijven die lager is dan de landelijke norm.
• Welstand: Gemeenten kunnen via welstandsbeleid extra eisen stellen aan het uiterlijk van de aanbouw, zoals materiaal, kleur en dakvorm.

Wij adviseren u om altijd eerst het bestemmingsplan van uw gemeente te raadplegen voordat u begint met bouwen. Dit voorkomt verrassingen en mogelijke dwangsommen achteraf.

Ons advies: check voor u begint

Ons belangrijkste advies: laat een vergunningscheck doen voordat u begint met bouwen. Ook als u denkt dat uw plan vergunningsvrij is, kan het geen kwaad om dit te verifiëren. De kosten van een check zijn gering vergeleken met de kosten van een bouwstop of een dwangsom.

Wij bieden een gratis vergunningscheck aan. U stuurt ons uw plan, wij toetsen het aan het bestemmingsplan, de welstandscriteria en de landelijke regelgeving. Binnen 48 uur heeft u duidelijkheid.

1. Check het bestemmingsplan — via het Omgevingsloket of vraag ons om een check
2. Laat bouwtekeningen maken — ook voor vergunningsvrij bouwen is het verstandig om een professionele tekening te hebben
3. Overleg met buren — bij een aanbouw op de erfgrens is toestemming van de buren nodig
4. Start met bouwen — pas als u 100% zeker weet dat uw plan vergunningsvrij is